Szkoła · 22 myślicieli

Filozofia życia i filozofia egzystencji

Osoby ze szkoły „Filozofia życia i filozofia egzystencji” na mapie gwiazd Agory (łącznie 22), od Arthur Schopenhauer do Albert Camus, w porządku chronologicznym.

• 1788–1860Arthur Schopenhauer

  Za wszystkim stoi ślepa, niespokojna wola, która czyni życie cierpieniem; jedyną ulgę przynoszą sztuka i współczucie.

• 1806–1856Max Stirner

  Bóg, ludzkość, państwo i moralność to tylko idee, które nas nawiedzają – nic nie jest realne poza jedynym jednostkowym i tym, co może nazwać swoim.

• 1813–1855Søren Kierkegaard

  Każdy staje przed swoimi wyborami sam, a na lęk przed wolnością można odpowiedzieć tylko skokiem w wiarę.

• 1821–1881Fiodor Dostojewski

  Według Dostojewskiego pytanie brzmi, czy bez Boga wszystko jest dozwolone – a jego powieści pokazują wolność jako ciężar, który ludzie kuszą się oddać.

• 1828–1910Lew Tołstoj

  Żyj według przykazania Ewangelii, by nigdy nie stosować przemocy, nawet wobec zła, i odrzuć państwo, Kościół i bogactwo, które od niej zależą.

• 1833–1911Wilhelm Dilthey

  Naturę wyjaśniamy z zewnątrz, ale ludzkie życie rozumiemy od wewnątrz – więc nauki humanistyczne potrzebują własnej metody.

• 1842–1927Georg Brandes

  Literatura żyje tylko wtedy, gdy poddaje problemy pod dyskusję – małżeństwo, religię, własność, położenie kobiet – zamiast służyć tradycji; miarą postępu jest wolność od Kościoła i konwencji, a wielkie jednostki są, jak wyczytał u Nietzschego, nosicielami kultury.

• 1844–1900Friedrich Nietzsche

  Według Nietzschego wiara w Boga się załamała, więc tradycyjna moralność straciła grunt – i musimy stworzyć własne nowe wartości, zamiast pogrążać się w nihilizmie.

• 1849–1926Ellen Key

  Wychowanie powinno pozwalać dziecku rosnąć zgodnie z jego własną naturą, przy możliwie najmniejszej ingerencji, w domu i w szkole bez bicia i musztry; to miłość, a nie konwencja, czyni małżeństwo moralnym, a macierzyństwo jest twórczym zadaniem, za które odpowiada społeczeństwo.

• 1859–1941Henri Bergson

  Przeżywany czas płynie i nie da się go pokroić na mierzalne kawałki, a intuicja ujmuje ten twórczy nurt życia lepiej niż intelekt.

• 1861–1937Lou Andreas-Salomé

  Lou Andreas-Salomé badała w swojej książce z 1894 roku filozofię Nietzschego razem z jego osobowością, a od 1912 roku zwróciła się ku psychoanalizie, którą praktykowała w Getyndze.

• 1864–1936Miguel de Unamuno

  Według Unamuna każdy człowiek z krwi i kości łaknie nie umrzeć; rozum nie może dowieść, że ta nadzieja jest uzasadniona, a wiara nie może jej porzucić, więc musimy żyć w tym konflikcie, z wiarą, która wątpi i walczy.

• 1866–1938Lew Szestow

  Rozum kłania się konieczności i nazywa ją prawdą, ale dla Boga wszystko jest możliwe; filozofia musi stanąć po stronie cierpiącej jednostki wbrew oczywistości, jak uczynili Hiob i Kierkegaard.

• 1878–1965Martin Buber

  Możemy traktować innych jak rzeczy do użycia albo spotykać ich jako „Ty” – i w pełni ludźmi stajemy się tylko w takich spotkaniach.

• 1883–1969Karl Jaspers

  W sytuacjach granicznych, jak śmierć, wina i cierpienie, stajemy się świadomi siebie i czegoś, co wykracza poza wszystko, co możemy wiedzieć.

• 1883–1955José Ortega y Gasset

  Ja jestem ja i moja okoliczność: radykalną rzeczywistością jest życie każdej osoby, a rozum musi być witalny i historyczny, rozumiejąc ludzi przez to, co przeżyli i zrobili, bo każde życie widzi świat z własnej perspektywy.

• 1895–1961Lucian Blaga

  Świat ukrywa tajemnicę, której żadna wiedza nie rozwiąże; prawdziwe poznanie jej nie zmniejsza, lecz pogłębia, a każda kultura nadaje jej kształt według nieświadomego, własnego stylu.

• 1904–1991María Zambrano

  Rozum, który zamyka się na uczucie, sen i sacrum, nie potrafi zrozumieć ludzkiego życia; filozofia musi stać się rozumem poetyckim, który przyjmuje to, co dane, zamiast to podbijać, i pozwala przemówić temu, co nie ma głosu.

• 1905–1980Jean-Paul Sartre

  Nie ma stałej natury ludzkiej; jesteśmy całkowicie wolni i odpowiedzialni za to, co z siebie robimy, a ta wolność nas przeraża.

• 1908–1986Simone de Beauvoir

  Kobietą się nie rodzi, lecz staje się nią przez społeczeństwo – a prawdziwa wolność oznacza wzięcie odpowiedzialności za otwarte, niepewne istnienie.

• 1911–1995Emil Cioran

  Według Ciorana przytomność umysłu demaskuje nadzieję, postęp i historię jako złudzenia; nieszczęście polega nie na śmierci, lecz na tym, że się urodziliśmy, a aforyzm jest formą myśli, która odrzuca wszelki system i wszelki fanatyzm.

• 1913–1960Albert Camus

  Według Camusa życie nie ma danego sensu, a jednak nie powinniśmy uciekać w rozpacz ani w wiarę, lecz żyć w pełni w buncie przeciw absurdowi.

Odkrywaj mapę gwiazd →