Karl Jaspers
W sytuacjach granicznych, jak śmierć, wina i cierpienie, stajemy się świadomi siebie i czegoś, co wykracza poza wszystko, co możemy wiedzieć.
Umiejscowienie
Filozofia egzystencji: sytuacje graniczne otwierają człowieka na transcendencję; wprowadził pojęcie czasu osiowego.
Kluczowe idee
- Sytuacje graniczne
- Czas osiowy
- Oświetlenie egzystencji
Uczniowie: Hannah Arendt
Wpływ
Pod wpływem 8
Konfucjusz
pod wpływem
Jaspers counted Confucius among the thinkers of his “Axial Age” (1949) and, with Socrates, Buddha and Jesus, among the four “paradigmatic individuals” of The Great Philosophers (1957). K. Jaspers, Vom Ursprung und Ziel der Geschichte (1949), ch. 1; Die großen Philosophen I (1957), “Die maßgebenden Menschen”
Źródło: szkic AI
Konfucjusz › według tradycji 551–479 p.n.e.
Budda Siakjamuni
pod wpływem
Jaspers presented the Buddha, with Socrates, Confucius and Jesus, as one of the four “paradigmatic individuals” in The Great Philosophers (1957). K. Jaspers, Die großen Philosophen I (1957), “Die maßgebenden Menschen”
Źródło: szkic AI
Budda Siakjamuni › ok. 480–400 p.n.e. · datowane umownie 563–483 p.n.e.
Immanuel Kant
pod wpływem ✓
Jaspers appended a study of Kant’s doctrine of ideas to his Psychology of Worldviews (1919) and took Kant’s limits of knowledge as the frame of his Philosophy (1932). K. Jaspers, Psychologie der Weltanschauungen (1919), appendix “Kants Ideenlehre”; Philosophie (1932); SEP “Karl Jaspers”
Immanuel Kant › 1724–1804
Søren Kierkegaard
pod wpływem ✓
Jaspers took his concept of Existenz from Kierkegaard and, in Reason and Existenz (1935), presented Kierkegaard and Nietzsche as the thinkers who opened the modern question of existence. K. Jaspers, Vernunft und Existenz (1935); Philosophie (1932); SEP “Karl Jaspers”
Søren Kierkegaard › 1813–1855
Friedrich Nietzsche
pod wpływem
In Nietzsche: An Introduction to the Understanding of His Philosophical Activity (1936) Jaspers read Nietzsche as a thinker of Existenz whose contradictions must be thought through, not resolved. K. Jaspers, Nietzsche. Einführung in das Verständnis seines Philosophierens (1936); SEP “Karl Jaspers”
Źródło: także w InPhO · InPhO
Friedrich Nietzsche › 1844–1900
Max Weber
pod wpływem ✓
Jaspers used Weber’s ideal types in Psychology of Worldviews (1919) and honoured him as the model of philosophical existence (address, 1920; Max Weber, 1932). K. Jaspers, Psychologie der Weltanschauungen (1919); Max Weber. Rede bei der Trauerfeier (1920); Max Weber. Deutsches Wesen im politischen Denken, im Forschen und Philosophieren (1932); SEP “Karl Jaspers”
Max Weber › 1864–1920
Pokaż wszystko (8)Pokaż mniej
Laozi
pod wpływem
In The Great Philosophers (1957) Jaspers treated Laozi, with Heraclitus, Parmenides, Plotinus, Spinoza and Nagarjuna, among the metaphysicians whose thinking springs from the origin. K. Jaspers, Die großen Philosophen I (1957), “Aus dem Ursprung denkende Metaphysiker”
Źródło: szkic AI
Laozi › postać legendarna
Nagarjuna
pod wpływem
Jaspers devoted a chapter of The Great Philosophers (1957) to Nagarjuna, alongside Laozi among the metaphysicians whose thinking springs from the origin. K. Jaspers, Die großen Philosophen I (1957), “Aus dem Ursprung denkende Metaphysiker”
Źródło: szkic AI
Nagarjuna › ok. 150–250
Wpływ na 3
Hannah Arendt uczeń/uczennica
uczeń/uczennica ✓
Arendt took her doctorate under Jaspers in Heidelberg in 1928 with Der Liebesbegriff bei Augustin (printed 1929); their correspondence continued until his death. H. Arendt & K. Jaspers, Briefwechsel 1926–1969 (1985); E. Young-Bruehl, Hannah Arendt: For Love of the World (1982)
Hannah Arendt › 1906–1975
Paul Ricoeur
wpływ na
In captivity Ricœur studied Jaspers’s philosophy of existence with Mikel Dufrenne (Karl Jaspers et la philosophie de l’existence, 1947) and contrasted his paradox with Marcel’s mystery (1948). M. Dufrenne and P. Ricœur, Karl Jaspers et la philosophie de l’existence (1947); P. Ricœur, Gabriel Marcel et Karl Jaspers. Philosophie du mystère et philosophie du paradoxe (1948); SEP “Paul Ricoeur”
Źródło: także w InPhO · InPhO
Paul Ricoeur › 1913–2005
Frantz Fanon
wpływ na
Fanon cited Jaspers’ idea of a metaphysical guilt from The Question of German Guilt (1946) – a solidarity that makes everyone co-responsible for every wrong in the world – to hold Europe answerable for colonial racism; the passage in Black Skin, White Masks (1952) has not been checked here. F. Fanon, Peau noire, masques blancs (1952); K. Jaspers, Die Schuldfrage (1946; French La culpabilité allemande, 1948)
Źródło: szkic AI
Frantz Fanon › 1925–1961
Krytyka
Krytyka ze strony 1
Albert Camus
krytyka ze strony
Camus counted Jaspers among the ‘philosophical suicides’: having recognised the failure of reason, Jaspers leaps to transcendence instead of holding to the absurd (The Myth of Sisyphus, 1942). A. Camus, Le Mythe de Sisyphe (1942), “Le suicide philosophique”
Źródło: szkic AI
Albert Camus › 1913–1960
Dzieła
Sytuacje graniczne – dokument założycielski filozofii egzystencji.
- 1932Filozofia
Orientacja w świecie, oświetlenie egzystencji, metafizyka.
Czas osiowy: Konfucjusz, Budda, prorocy, filozofowie.
Stanowisko
Jaspers is a founder of German existential philosophy. Scientific knowledge orients us in the world, but it cannot tell us who we are. Our authentic self, Existenz, comes to light in “limit situations” – death, suffering, struggle, guilt – which we cannot escape and in which the familiar fails. There we can become aware of transcendence, which is never an object but can be read in “ciphers”. Philosophy is therefore not a doctrine but an illumination of existence and an appeal to freedom and communication. In his work on history he coined the idea of an Axial Age, when around 500 BCE the great spiritual traditions emerged in China, India, Persia, Israel and Greece.
Życie i kontekst
Jaspers began as a psychiatrist in Heidelberg, where his General Psychopathology became a standard work, then turned to philosophy and became a professor there. Married to Gertrud Mayer, who was Jewish, he was dismissed by the Nazis in 1937. After the war he addressed German guilt and in 1948 moved to Basel. He corresponded for decades with Hannah Arendt and Heidegger.
Dalsze główne dzieła
- General Psychopathology (1913)
- Psychology of Worldviews (1919)
- Philosophy (1932)
- The Question of German Guilt (1946)
- The Origin and Goal of History (1949)
Pojawia się w
- Podróż „Myśleć po Auschwitz” · Przystanek 1 z 10
Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora