Enrique Dussel

Agora

Enrique Dussel

1934–2023

Pierwsze przybliżeniecelowe uproszczenie – portret mówi więcej

Nowoczesność zaczęła się w 1492 roku od zaprzeczenia człowieczeństwu innych, więc etyka musi wychodzić od ofiar i ich wykluczonej perspektywy.

Umiejscowienie

Filozofia latynoamerykańska i karaibska · Ameryka Łacińska i Karaiby · Etyka, Polityka i prawo, Społeczeństwo i historia

Argentyńsko-meksykański filozof wyzwolenia: nowoczesność zaczęła się w 1492 roku od zaprzeczenia Innemu; etyka wychodzi od twarzy ofiary – ku „transmodernizmowi”.

Kluczowe idee

Filozofia wyzwolenia
Zewnętrzność Innego
Transmodernizm

Otwórz na mapie gwiazd

Wpływ

Pod wpływem 9

Bartolomé de Las Casas

pod wpływem
Dussel read Las Casas as the first critic of modernity, who argued from the standpoint of the Indigenous victims of conquest (1492: El encubrimiento del otro, 1992). E. Dussel, 1492: El encubrimiento del otro (1992); Política de la liberación: Historia mundial y crítica (2007)
Źródło: szkic AI
Bartolomé de Las Casas › 1484–1566
Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling

pod wpływem
In Method for a Philosophy of Liberation (1974), subtitled “analectic overcoming of the Hegelian dialectic”, Dussel took up the late Schelling’s positive philosophy as a first step beyond Hegel towards an exteriority that thought does not produce. E. Dussel, Método para una filosofía de la liberación: superación analéctica de la dialéctica hegeliana (1974); P. González San Martín, Hybris. Revista de Filosofía (2016)
Źródło: szkic AI
Friedrich Wilhelm Joseph von Schelling › 1775–1854
Karol Marks

pod wpływem
Dussel read Marx’s manuscripts closely, finding in living labour an exteriority to capital like the Other of liberation ethics (La producción teórica de Marx, 1985). E. Dussel, La producción teórica de Marx (1985); Hacia un Marx desconocido (1988); El último Marx (1990)
Źródło: szkic AI
Karol Marks › 1818–1883
Martin Heidegger

pod wpływem
Dussel’s early ethics began from Heidegger: Toward a De-struction of the History of Ethics (1973) applied Heidegger’s “destruction” to ethics, and the first volume of his Ethics of Latin American Liberation (1973) starts from the existential understanding of being before breaking with it, with Levinas, as a philosophy of totality. E. Dussel, Para una de-strucción de la historia de la ética (1973); Para una ética de la liberación latinoamericana I (1973)
Źródło: szkic AI
Martin Heidegger › 1889–1976
Emmanuel Levinas

pod wpływem
Dussel took Levinas’s exteriority of the Other, who breaks the totality, and identified the Other with the poor and colonised of the periphery (Filosofía de la liberación, 1977). E. Dussel, Filosofía de la liberación (1977); E. Levinas, Totalité et infini (1961); SEP “Philosophy of Liberation”
Źródło: szkic AI
Emmanuel Levinas › 1906–1995
Paul Ricoeur

pod wpływem
Dussel attended Ricoeur’s courses at the Sorbonne in the 1960s and drew on his hermeneutics of symbols in his early studies of Semitic thought; in 1991 the two debated hermeneutics and liberation. E. Dussel, El humanismo semita (1969); Apel, Ricoeur, Rorty y la filosofía de la liberación (1993); E. Téllez Fabiani, “Ricoeur y Dussel”, Inter-American Journal of Philosophy (2022)
Źródło: szkic AI
Paul Ricoeur › 1913–2005

Pokaż wszystko (9)Pokaż mniej

Nezahualcoyotl

pod wpływem sporne
Dussel read the Nahua tlamatinime, with songs ascribed to Nezahualcóyotl, as a ‘protophilosophy’ following León-Portilla (1492: El encubrimiento del otro, 1992); the attribution of the songs is disputed. E. Dussel, 1492: El encubrimiento del otro (1992; Eng. The Invention of the Americas, 1995); M. León-Portilla, La filosofía náhuatl (1956); J. Bierhorst (ed.), Cantares Mexicanos (1985)
Źródło: szkic AI
Nezahualcoyotl › 1402–1472
Rodolfo Kusch

pod wpływem
Dussel took up Kusch’s claim that popular and Indigenous thought is a source of philosophy in the philosophy of liberation (Para una ética de la liberación latinoamericana, 1973). E. Dussel, Para una ética de la liberación latinoamericana (1973); R. Kusch, El pensamiento indígena y popular en América (1970)
Źródło: szkic AI
Rodolfo Kusch › 1922–1979
Augusto Salazar Bondy

pod wpływem
Dussel took Salazar Bondy’s thesis that philosophy under domination is inauthentic (¿Existe una filosofía de nuestra América?, 1968) as a starting point of liberation philosophy. A. Salazar Bondy, ¿Existe una filosofía de nuestra América? (1968); E. Dussel, Filosofía de la liberación (1977); SEP “Philosophy of Liberation”
Źródło: szkic AI
Augusto Salazar Bondy › 1925–1974

Wpływ na 2

Walter Mignolo

wpływ na
Mignolo built on Dussel’s critique of Eurocentrism and his dating of modernity from 1492 to describe a ‘colonial difference’ that ranks peoples and knowledges (Local Histories/Global Designs, 2000). W. D. Mignolo, Local Histories/Global Designs (2000); E. Dussel, 1492: El encubrimiento del otro (1992)
Źródło: szkic AI
Walter Mignolo › ur. 1941
Brian Burkhart

wpływ na
Drawing on Enrique Dussel, Burkhart traces the Cartesian ego cogito back to the ego conquiro of the conquest (Indigenizing Philosophy through the Land, 2019). B. Burkhart, Indigenizing Philosophy through the Land (2019); E. Dussel, 1492: El encubrimiento del otro (1992)
Źródło: szkic AI
Brian Burkhart › osoba współczesna

Krytyka

Krytykuje 4

Georg Wilhelm Friedrich Hegel

krytykuje
Dussel read Hegel’s lectures on world history, which leave America and Africa outside history, as expressing the Eurocentric myth of modernity (1492: El encubrimiento del otro, 1992). E. Dussel, 1492: El encubrimiento del otro (1992), ch. 1; G. W. F. Hegel, Vorlesungen über die Philosophie der Weltgeschichte, introduction
Źródło: szkic AI
Georg Wilhelm Friedrich Hegel › 1770–1831
Jürgen Habermas

krytykuje
Dussel objected that Habermas’s discourse ethics presupposes a community of equal participants and forgets those excluded from it – the victims (Ética de la liberación, 1998). E. Dussel, Ética de la liberación en la edad de la globalización y de la exclusión (1998); The Underside of Modernity (1996)
Źródło: szkic AI
Jürgen Habermas › 1929–2026
Richard Rorty

krytykuje
In The Underside of Modernity (1996), after their debate in the early 1990s, Dussel objected to Rorty’s pragmatism that its “we” of liberal ironists cannot hear the interpellation of the excluded Other, the starting point of a philosophy of liberation. E. Dussel, The Underside of Modernity: Apel, Ricoeur, Rorty, Taylor, and the Philosophy of Liberation (1996, ed. and tr. E. Mendieta); Apel, Ricoeur, Rorty y la filosofía de la liberación (1993)
Źródło: szkic AI
Richard Rorty › 1931–2007
Charles Taylor

krytykuje
In the same book Dussel discussed Taylor’s Sources of the Self (1989), objecting that its history of the modern self is told from Europe alone and omits the conquest of America and the periphery, the “underside” of modernity. E. Dussel, The Underside of Modernity: Apel, Ricoeur, Rorty, Taylor, and the Philosophy of Liberation (1996)
Źródło: szkic AI
Charles Taylor › ur. 1931

Dzieła

1977Filozofia wyzwolenia
Z peryferii: totalność nowoczesnego systemu-świata zostaje rozbita przez Innego, który cierpi z powodu swojego wykluczenia z niego.

Stanowisko

Dussel argued that modernity did not begin with the Renaissance or the Reformation but in 1492, with Europe’s conquest of America and its “covering-over” of the Other. Europe’s self-image as centre required a periphery that it exploited and denied. Drawing on Levinas, he grounded ethics in the exteriority of the Other – the poor, the colonised, women, the victim – who breaks open the closed totality of the system; with Marx he analysed that system’s material injustice. He debated discourse ethics with Karl-Otto Apel and Habermas, insisting on the standpoint of the excluded. Instead of postmodernity he proposed a “transmodernity” in which the cultures of the periphery contribute on their own terms.

Życie i kontekst

Enrique Dussel was born in 1934 in La Paz, in Argentina’s Mendoza province. He studied philosophy in Mendoza and Madrid, worked for two years as a carpenter in Nazareth, and took a doctorate in history at the Sorbonne. In 1973 right-wing paramilitaries bombed his house; from 1975 he lived in exile in Mexico, teaching at UNAM and the Metropolitan Autonomous University. He died in Mexico City in 2023.