Wilhelm Windelband
Windelband twierdził, że nauki różnią się celem, a nie przedmiotem: nauki przyrodnicze szukają praw ogólnych, nauki historyczne opisują zdarzenia jednostkowe, a filozofia jest krytyczną nauką o wartościach, które chcą obowiązywać wszystkich.
Umiejscowienie
Neokantysta szkoły południowo-zachodnioniemieckiej i historyk filozofii: odróżnił nauki szukające praw od nauk opisujących zdarzenia jednostkowe i uczynił z filozofii krytyczną naukę o wartościach obowiązujących powszechnie.
Kluczowe idee
- Nauki nomotetyczne i idiograficzne
- Filozofia jako krytyczna nauka o wartościach obowiązujących powszechnie
Nauczyciele: Hermann Lotze, Kuno Fischer
Uczniowie: Heinrich Rickert, Emil Lask
Wpływ
Pod wpływem 2
Hermann Lotze nauczyciel(ka)
nauczyciel(ka)
Windelband studied with Lotze in Göttingen and wrote his 1870 dissertation under Lotze’s supervision. SEP “Wilhelm Windelband” (K. Kinzel), §1; SEP “Hermann Lotze” (D. Sullivan)
Źródło: szkic AI
Hermann Lotze › 1817–1881
Kuno Fischer nauczyciel(ka)
nauczyciel(ka)
Windelband attended Fischer’s lectures in Jena, and Fischer’s Kant scholarship shaped his work as a historian of philosophy. SEP “Wilhelm Windelband” (K. Kinzel), §1 and §2
Źródło: szkic AI
Kuno Fischer › 1824–1907
Wpływ na 3
Heinrich Rickert uczeń/uczennica
uczeń/uczennica
Rickert wrote his dissertation under Windelband in Strasbourg (1888), later succeeded him in Heidelberg and drew on Windelband’s essay on history and natural science for his theory of science. SEP “Heinrich Rickert” (A. Staiti, L. Oliva), introduction; SEP “Neo-Kantianism” (J. Heis), §3
Źródło: szkic AI
Heinrich Rickert › 1863–1936
Max Weber
wpływ na
Weber followed Windelband in holding that historical and cultural knowledge differs in kind from natural-scientific knowledge. SEP “Max Weber” (S. H. Kim), §2.1 and §5.1
Źródło: szkic AI
Max Weber › 1864–1920
Emil Lask uczeń/uczennica
uczeń/uczennica
Lask studied under Windelband in Heidelberg and later habilitated there. SEP “Neo-Kantianism” (J. Heis), §3
Źródło: szkic AI
Emil Lask › 1875–1915
Krytyka
Wzajemna krytyka 1
Wilhelm Dilthey ⇄ wzajemnie
krytykuje
In his Strasbourg rector’s address of 1894 Windelband rejected Dilthey’s way of marking off the human sciences by a distinct kind of experience and by descriptive psychology. SEP “Wilhelm Windelband” (K. Kinzel), §5; SEP “Wilhelm Dilthey” (R. Makkreel), §2.2
Źródło: szkic AI
krytyka ze strony
Dilthey replied that many natural sciences have idiographic parts and many human sciences nomothetic aims, so Windelband’s division does not hold. SEP “Wilhelm Dilthey” (R. Makkreel), §2.2
Źródło: szkic AI
Wilhelm Dilthey › 1833–1911
Dzieła
Jednotomowa historia filozofii Windelbanda, ułożona według problemów i pojęć filozofii, a nie według biografii; wielokrotnie wznawiana.
Przemówienie rektorskie ze Strasburga, które wprowadziło przeciwstawienie nauk nomotetycznych, szukających praw ogólnych, i nauk idiograficznych, opisujących zdarzenia jednostkowe; zakwestionował je Dilthey, a stało się punktem wyjścia teorii nauki Rickerta.
Stanowisko
Windelband is on the map as a founder of the Southwest German School of neo-Kantianism and as a historian of philosophy. He understood philosophy as a critical science of the norms and values that claim validity, and read Kant against psychologism; in the essay Critical or Genetic Method? (1883) he set the critical method against the genetic one. In his Strasbourg rector’s address History and Natural Science (1894) he separated the nomothetic sciences, which seek general laws, from the idiographic sciences, which describe singular events, and made values the guide of historical knowledge. In the same address he rejected Dilthey’s way of marking off the human sciences by a distinct kind of experience and by descriptive psychology; Dilthey replied that many natural sciences have idiographic parts and many human sciences nomothetic aims, so that the division does not hold. His students Heinrich Rickert and Emil Lask carried the school on, and Max Weber followed him on the difference in kind between historical and natural-scientific knowledge.
Życie i kontekst
Wilhelm Windelband was born in 1848 in Potsdam. He studied in Jena, Berlin and Göttingen; in Jena he attended the lectures of Kuno Fischer, in Göttingen he studied with Hermann Lotze, under whom he wrote his dissertation On the Doctrines of Chance (1870). He habilitated in Leipzig in 1873 and became professor in Zurich in 1876 and in Freiburg in 1877. From 1882 he taught in Strasbourg, where he was rector in 1894–95 and 1897–98, and later in Heidelberg, where he remained until his death in 1915.
Dalsze główne dzieła
- Preludes (Präludien, 1883)
- Textbook of the History of Philosophy (Lehrbuch der Geschichte der Philosophie, 1891)
- History and Natural Science (Geschichte und Naturwissenschaft, 1894)
- On the Doctrines of Chance (Die Lehren vom Zufall, 1870)
Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora