Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher
Religia nie jest doktryną ani moralnością, lecz poczuciem całkowitej zależności od czegoś większego – a zrozumieć jakikolwiek tekst znaczy przeżyć na nowo umysł jego autora.
Umiejscowienie
Często uważany za twórcę nowoczesnej hermeneutyki; religia jako „poczucie absolutnej zależności”.
Kluczowe idee
- Hermeneutyka
- Koło hermeneutyczne
- Poczucie absolutnej zależności
Wpływ
Pod wpływem 4
Platon
pod wpływem
Schleiermacher translated Plato into German (1804–28) and argued in his introductions that the dialogue form belongs to the content of Plato’s philosophy. F. Schleiermacher, Platons Werke (1804–28), General Introduction; SEP “Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher”
Źródło: szkic AI
Platon › 428–348 p.n.e.
Baruch Spinoza
pod wpływem
In On Religion (1799) Schleiermacher asked his readers to offer a lock of hair to the shade of ‘the holy, rejected Spinoza’, pervaded by the world-spirit. F. Schleiermacher, Über die Religion. Reden an die Gebildeten unter ihren Verächtern (1799), Second Speech; SEP “Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher”
Źródło: szkic AI
Baruch Spinoza › 1632–1677
Immanuel Kant
pod wpływem
Schleiermacher’s early essays On the Highest Good (1789) and On Freedom (1790–92) worked through Kant’s ethics, rejecting its linking of virtue and happiness in the highest good. F. Schleiermacher, Über das höchste Gut (1789); Über die Freiheit (1790–92); SEP “Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher”
Źródło: szkic AI
Immanuel Kant › 1724–1804
Friedrich Heinrich Jacobi
pod wpływem
Schleiermacher first studied Spinoza through Jacobi’s Letters on Spinoza (1785) and set down what he learned in notes, including a ‘Short Presentation of the Spinozist System’ (1793–94). F. Schleiermacher, Spinozismus; Kurze Darstellung des Spinozistischen Systems (1793–94); F. H. Jacobi, Über die Lehre des Spinoza in Briefen (1785); SEP “Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher”
Źródło: szkic AI
Friedrich Heinrich Jacobi › 1743–1819
Wpływ na 1
Wilhelm Dilthey
wpływ na ✓
Dilthey wrote a Life of Schleiermacher (1870) and in ‘The Rise of Hermeneutics’ (1900) took Schleiermacher’s art of understanding as the basis of the human sciences. W. Dilthey, Leben Schleiermachers I (1870); “Die Entstehung der Hermeneutik” (1900); SEP “Wilhelm Dilthey”
Źródło: także w Wikidanych · Wikidata
Wilhelm Dilthey › 1833–1911
Krytyka
Krytyka ze strony 2
Georg Wilhelm Friedrich Hegel
krytyka ze strony
Hegel objected that if religion were the feeling of absolute dependence, a dog would be the best Christian (Foreword to Hinrichs, 1822), aiming at Schleiermacher’s Christian Faith. G. W. F. Hegel, Foreword to H. F. W. Hinrichs, Die Religion im inneren Verhältnisse zur Wissenschaft (1822); F. Schleiermacher, Der christliche Glaube (1821–22)
Źródło: szkic AI
Georg Wilhelm Friedrich Hegel › 1770–1831
Hans-Georg Gadamer wpływ na
wpływ na ✓
Gadamer credited Schleiermacher with a universal hermeneutics and kept his circle of part and whole, shifting it to the subject matter (Truth and Method, 1960). H.-G. Gadamer, Wahrheit und Methode (1960); F. Schleiermacher, Hermeneutik und Kritik (ed. F. Lücke, 1838); SEP “Friedrich Daniel Ernst Schleiermacher”
Źródło: także w Wikidanych · Wikidata
krytyka ze strony
Gadamer criticised Schleiermacher’s hermeneutics for aiming to reconstruct the author’s individual intention, detaching understanding from the subject matter and from tradition (Truth and Method, 1960, part II). H.-G. Gadamer, Wahrheit und Methode (1960), part I (“Rekonstruktion und Integration”) and part II, section I.1; SEP “Hans-Georg Gadamer”
Źródło: szkic AI
Hans-Georg Gadamer › 1900–2002
Dzieła
Religia jest zmysłem i smakiem nieskończoności.
Sztuka rozumienia: wykładnia gramatyczna i psychologiczna.
Stanowisko
Schleiermacher answered the Enlightenment critique of religion by relocating faith: religion is neither metaphysics nor morality but “sense and taste for the infinite”, and later the “feeling of absolute dependence”. This earned him the title of father of modern Protestant theology. Equally lasting was his hermeneutics, which turned the art of interpretation into a general theory of understanding. To understand a text we must grasp both its language (grammatical interpretation) and the individual mind behind it (psychological interpretation), moving back and forth between part and whole – the hermeneutic circle. Dilthey, Heidegger and Gadamer all built on this.
Życie i kontekst
Raised among the pietist Moravian Brethren, Schleiermacher studied in Halle and became a preacher at the Charité in Berlin, where he joined the early Romantic circle around Friedrich Schlegel. He translated Plato into German, helped found the University of Berlin and taught theology there for decades while preaching at the Trinity Church.
Dalsze główne dzieła
- On Religion: Speeches to Its Cultured Despisers (1799)
- Monologues (1800)
- Plato’s Works, translated (1804–1828)
- The Christian Faith (1821–1822)
- Hermeneutics and Criticism (1838)
Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora