Jean Piaget
Wiedza nie jest ani wrodzona, ani skopiowana ze świata, lecz budowana przez poznającego, poprzez działania koordynowane w coraz ogólniejsze struktury; dzieci przechodzą przez stadia myślenia, a posłuszeństwo wobec reguł dorosłych ustępuje moralności współpracy i wzajemnego szacunku.
Umiejscowienie
Szwajcarski psycholog i epistemolog w Genewie: dzieci budują wiedzę aktywnie, przechodząc przez stadia od działania sensoryczno-motorycznego do myślenia formalnego; jego „epistemologia genetyczna” pyta, jak kategorie poznania – przedmiot, liczba, przyczynowość, reguła moralna – powstają w rozwoju i w historii nauki.
Kluczowe idee
- Epistemologia genetyczna
- Stadia rozwoju poznawczego
- Asymilacja i akomodacja
- Rozwój ocen moralnych dziecka
Wpływ
Pod wpływem 2
Immanuel Kant
pod wpływem ✓
Piaget kept Kant’s necessary categories but held that they are constructed in development, not given, a position he described as a dynamic Kantianism (Introduction à l’épistémologie génétique, 1950). J. Piaget, Introduction à l’épistémologie génétique (1950); Sagesse et illusions de la philosophie (1965)
Źródło: także w Wikidanych · Wikidata
Immanuel Kant › 1724–1804
Henri Bergson
pod wpływem
Piaget recalled that reading Bergson’s L’Évolution créatrice as a youth made him seek a biological explanation of knowledge, the programme of his genetic epistemology (Autobiography, 1952). J. Piaget, “Autobiography”, in E. G. Boring et al. (eds.), A History of Psychology in Autobiography, vol. IV (1952); H. Bergson, L’Évolution créatrice (1907)
Źródło: szkic AI
Henri Bergson › 1859–1941
Wpływ na 2
Thomas Kuhn
wpływ na ✓
Kuhn named Piaget’s studies of the successive worlds of the growing child among the sources of his idea of scientific revolutions (Structure of Scientific Revolutions, 1962, preface). T. S. Kuhn, The Structure of Scientific Revolutions (1962), preface; SEP “Thomas Kuhn”
Thomas Kuhn › 1922–1996
Jürgen Habermas
wpływ na ✓
Habermas modelled the development of moral consciousness, and in part social evolution, on Piaget’s developmental logic and Kohlberg’s stages (Moralbewußtsein und kommunikatives Handeln, 1983). J. Habermas, Moralbewußtsein und kommunikatives Handeln (1983); Zur Rekonstruktion des Historischen Materialismus (1976); J. Piaget, Le jugement moral chez l’enfant (1932)
Jürgen Habermas › 1929–2026
Krytyka
Krytyka ze strony 2
Lew Wygotski
krytyka ze strony
Vygotsky argued against Piaget that children’s egocentric speech does not fade away but turns into inner speech, so development runs from the social to the individual (1934). L. S. Vygotsky, Myshlenie i rech’ (Thinking and Speech, 1934), ch. 2; J. Piaget, Comments on Vygotsky’s Critical Remarks, 1962
Źródło: szkic AI
Lew Wygotski › 1896–1934
Carol Gilligan
krytyka ze strony
Gilligan objected that Piaget, noting that girls are less legalistic in games, took boys’ development as the norm and girls’ as a deficit (In a Different Voice, 1982). C. Gilligan, In a Different Voice (1982), ch. 1; J. Piaget, Le jugement moral chez l’enfant (1932)
Źródło: szkic AI
Carol Gilligan › ur. 1936
Dzieła
Oparte na obserwacjach dzieci grających w kulki oraz na wywiadach o kłamstwach i karach: rozwój moralny prowadzi od moralności przymusu, która traktuje reguły jako ustalone przez dorosłych, do moralności współpracy i wzajemnego szacunku między równymi.
Trzy tomy o myśleniu matematycznym, fizycznym, biologicznym, psychologicznym i socjologicznym: kategorie poznania nie są ani wrodzone, ani skopiowane z doświadczenia, lecz konstruowane w rozwoju przez koordynację działań.
Stanowisko
Piaget is on the map as the founder of genetic epistemology: the attempt to answer questions of the theory of knowledge – how is knowledge of objects, number, space, time, causality or moral rules possible? – by studying how this knowledge develops in children and in the history of science. Knowledge, on his account, is neither innate nor a copy of the world; the knower constructs it through actions that are coordinated into ever more general structures. Each new experience is assimilated to existing schemes, which in turn accommodate to it, and the search for equilibrium drives development through stages: sensorimotor intelligence, pre-operational thought, concrete operations and formal operations. In “The Moral Judgment of the Child” (1932) he described a shift from a morality of constraint, in which rules come from adults and are held sacred, to a morality of cooperation and mutual respect among peers. He described his position as a kind of Kantianism in motion: the categories are necessary, but they are constructed, not given. His stage theory has been criticised – by Vygotsky for neglecting social and linguistic mediation, by later psychologists for underestimating young children, by Gilligan for taking boys’ development as the norm – but it shaped developmental psychology, education and the cognitive sciences, and Kohlberg and Habermas built on his account of moral development.
Życie i kontekst
Jean Piaget was born on 9 August 1896 in Neuchâtel. As a schoolboy he published papers on molluscs, and he took a doctorate in natural sciences at Neuchâtel in 1918. After studying psychology in Zurich and Paris, where he worked on intelligence tests in Théodore Simon’s laboratory, he became director of studies at the Institut Jean-Jacques Rousseau in Geneva in 1921. He held chairs at Neuchâtel, Geneva, Lausanne and the Sorbonne, directed the International Bureau of Education in Geneva from 1929 to 1968, and in 1955 founded the International Centre for Genetic Epistemology in Geneva, where psychologists, logicians and scientists worked together. Many of his studies drew on observations of his own three children. He died in Geneva on 16 September 1980.
Dalsze główne dzieła
- Le langage et la pensée chez l’enfant (1923)
- Le jugement moral chez l’enfant (1932)
- La naissance de l’intelligence chez l’enfant (1936)
- La psychologie de l’intelligence (1947)
- Introduction à l’épistémologie génétique (3 vols., 1950)
Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora