Cyceron
Istnieje prawo naturalne ponad wszystkimi ludzkimi prawami, a dobry człowiek służy wspólnocie, wypełniając swoje obowiązki z humanitas.
Umiejscowienie
Przełożył grecką filozofię na pojęcia łacińskie i tym samym ukształtował myśl europejską.
Kluczowe idee
- Prawo naturalne
- Humanitas
- Nauka o obowiązkach
Wpływ
Pod wpływem 5
Platon
pod wpływem
Cicero modelled On the Republic and On the Laws on Plato’s Republic and Laws, ending the first with the Dream of Scipio, and translated part of the Timaeus. Cicero, De re publica VI (Somnium Scipionis); De legibus; Timaeus (translation fragment); SEP “Cicero”
Źródło: także w InPhO · InPhO
Platon › 428–348 p.n.e.
Zenon z Kition
pod wpływem
Cicero set out Zeno’s Stoic ethics in De finibus III and, following Antiochus, argued in book IV that Zeno had changed words rather than doctrines (45 BCE). Cicero, De finibus III–IV; Academica I.35–42; SEP “Cicero”
Źródło: szkic AI
Zenon z Kition › ok. 334–262 p.n.e.
Arkezylaos
pod wpływem
Cicero adopted the Academic method Arcesilaus had introduced – arguing against every view and withholding firm assent – and defended it in his Academica (45 BCE). Cicero, Academica I.43–46, II; SEP “Arcesilaus”; SEP “Cicero”
Źródło: szkic AI
Arkezylaos › ok. 316–241 p.n.e.
Chryzyp
pod wpływem
Cicero set out and examined Chrysippus’ attempt to reconcile fate with human assent, including the analogy of the rolling cylinder, in De fato (44 BCE). Cicero, De fato 39–45; IEP “Chrysippus”
Źródło: szkic AI
Chryzyp › ok. 279–206 p.n.e.
Karneades z Cyreny
pod wpływem
Cicero drew on Carneades, via Clitomachus, in Academica and On the Nature of the Gods, and used his division of views on the highest good (De finibus V). Cicero, Academica II; De natura deorum III; De finibus V.16–23; SEP “Carneades”
Źródło: szkic AI
Karneades z Cyreny › ok. 214–129 p.n.e.
Wpływ na 6
Augustyn z Hippony
wpływ na
Augustine wrote that reading Cicero’s lost Hortensius at nineteen turned him to the love of wisdom and changed his prayers (Confessions III.4). Augustine, Confessions III.4.7–8; SEP “Augustine”
Źródło: szkic AI
Augustyn z Hippony › 354–430
Heloiza
wpływ na
Héloïse drew on Cicero’s ideal of friendship loved for its own sake to argue that true love seeks no reward, neither marriage nor gain (first letter to Abelard). Héloïse, first letter to Abelard, in The Letter Collection of Peter Abelard and Heloise, ed. D. Luscombe (2013); Cicero, De amicitia; C. J. Mews, The Lost Love Letters of Heloise and Abelard (1999)
Źródło: szkic AI
Heloiza › ok. 1100–1164
Marsyliusz z Padwy
wpływ na
Cary Nederman argued that Marsilius’ account of human sociability and the origin of civil society owes much to Cicero, despite appeals to Aristotle (Defensor pacis I, 1324). Marsilius of Padua, Defensor pacis (1324), Discourse I; C. J. Nederman, ‘Nature, Sin and the Origins of Society: The Ciceronian Tradition in Medieval Political Thought’, Journal of the History of Ideas 49 (1988)
Źródło: szkic AI
Marsyliusz z Padwy › ok. 1275–1342
Erazm z Rotterdamu
wpływ na ✓
Erasmus edited Cicero’s De officiis (1501) and admired his moral philosophy, but mocked slavish imitation of his Latin style in the Ciceronianus (1528). Erasmus (ed.), Cicero, De officiis (Paris, 1501); Ciceronianus (1528); SEP “Desiderius Erasmus”
Źródło: także w Wikidanych · Wikidata
Erazm z Rotterdamu › ok. 1466–1536
Hugo Grotius
wpływ na
Grotius grounded natural law and human sociability in On the Law of War and Peace (1625) with Cicero’s De finibus, De legibus and De officiis. H. Grotius, De iure belli ac pacis (1625), Prolegomena; R. Tuck, The Rights of War and Peace (1999); SEP “Hugo Grotius”
Źródło: także w InPhO · InPhO
Hugo Grotius › 1583–1645
David Hume
wpływ na
Hume told Hutcheson (1739) he meant to take his catalogue of virtues from Cicero’s Offices; his Dialogues concerning Natural Religion follow Cicero’s On the Nature of the Gods. D. Hume to F. Hutcheson, 17 Sept. 1739, in Letters, ed. J. Y. T. Greig (1932); Dialogues concerning Natural Religion (1779); SEP “Hume on Religion”
Źródło: także w InPhO · InPhO
David Hume › 1711–1776
Krytyka
Krytyka ze strony 1
Niccolò Machiavelli
krytyka ze strony
Machiavelli inverted Cicero’s De officiis: a prince must know how to use the beast as well as the man, both fox and lion (The Prince, 1513). N. Machiavelli, Il Principe (1513), chs. 15–18; Cicero, De officiis I.34, I.41; Q. Skinner, Machiavelli, 1981
Źródło: szkic AI
Niccolò Machiavelli › 1469–1527
Krytykuje 1
Epikur
krytykuje
Cicero rejected Epicurus’ ethics in On Ends II (45 BCE): pleasure cannot be the highest good, as it leaves no room for virtue for its own sake. Cicero, De finibus bonorum et malorum I–II; De natura deorum I.57–124
Źródło: szkic AI
Epikur › 341–270 p.n.e.
Dzieła
- ok. 51 p.n.e.O państwie (De re publica)
Dialog o najlepszym ustroju i o wspólnocie politycznej jako wspólnocie prawa; kończy się Snem Scypiona.
- ok. 45 p.n.e.De finibus bonorum et malorum
Epikurejczycy, stoicy i akademicy spierają się o cel życia.
- ok. 44 p.n.e.De Officiis
Stoicka teoria obowiązku: to, co zacne, i to, co pożyteczne, pokrywają się.
Stanowisko
Cicero’s great achievement was to bring Greek philosophy to Rome in Latin, creating much of its vocabulary – he coined words such as qualitas, “quality”. He followed the sceptical New Academy: he weighed Stoic, Epicurean and Academic positions against one another and accepted what seemed most probable. In ethics and politics he drew heavily on Stoicism – natural law, duty and the commonwealth as a partnership in justice. His works shaped Augustine, Renaissance humanism and Enlightenment republicanism, and for centuries they were the standard introduction to ancient thought.
Życie i kontekst
Marcus Tullius Cicero was Rome’s most celebrated orator, a lawyer and statesman who rose to the consulship in 63 BCE and suppressed the Catilinarian conspiracy. Sidelined under Caesar, he wrote most of his philosophical works in a few intense years around 45–44 BCE. After attacking Mark Antony in his Philippics, he was proscribed and killed in 43 BCE.
Dalsze główne dzieła
- On the Republic (c. 51 BCE)
- On Ends (De finibus, 45 BCE)
- Tusculan Disputations (45 BCE)
- On the Nature of the Gods (45 BCE)
Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora