Rasa i rasizm

Linia koloru i doświadczenie przeżyte

Du Bois oświadczył, że „problemem dwudziestego wieku jest problem linii koloru”, i opisał „podwójną świadomość” Czarnych Amerykanów, którzy zawsze widzą siebie oczami świata patrzącego na nich z pogardą. Fanon analizował to samo doświadczenie fenomenologicznie: w „Czarnej skórze, białych maskach” (1952) opisuje, jak spojrzenie białego dziecka utrwala go jako obiekt rasowy. Rasę, według tego ujęcia, trzeba rozumieć najpierw przez doświadczenie przeżyte i struktury, które je wytwarzają. Kwame Anthony Appiah („The Uncompleted Argument”, 1985) zarzuca, że historyczna i kulturowa definicja rasy u Du Boisa w „The Conservation of Races” (1897) wciąż opiera się na pojęciu biologicznym, które miała zastąpić.

Głoszone przez

• W.E.B. Du Bois1868–1963
• Frantz Fanon1925–1961

Rasa jako iluzja

Appiah dowodzi, że nie ma ras biologicznych takiego rodzaju, jakie zakłada zwykłe pojęcie, więc ściśle rzecz biorąc nic w naturze nie odpowiada temu słowu. Tożsamości rasowe są mimo to realnymi faktami społecznymi, z którymi ludzie żyją, i mogą dawać solidarność oraz sens. Wiążą się jednak także ze „scenariuszami”, które mogą ograniczać jednostki, więc Appiah nawołuje, by traktować je lekko, zamiast pozwalać, by określały, kim jesteśmy. Lucius Outlaw (On Race and Philosophy, 1996) i Chike Jeffers zarzucają, że rasy mogą być wspólnotami kulturowymi wartymi zachowania i że porzucenie tego pojęcia osłabiłoby język potrzebny do nazywania rasizmu.

Głoszone przez

• Kwame Anthony Appiahur. 1954

Rasa jako pozycja społeczna

Haslanger zgadza się, że rasa nie jest biologiczna, ale dowodzi, że nie jest przez to mniej realna: rasy są społecznymi pozycjami uprzywilejowania i podporządkowania, przypisywanymi na podstawie postrzeganego pochodzenia i cech ciała, takich jak kolor skóry. Podobnie jak pieniądze czy obywatelstwo istnieją dzięki praktykom społecznym i mają bardzo realne skutki. Jasne ich nazwanie jest niezbędne, by rozmontować tę hierarchię – jej celem jest świat, w którym rasy, tak zdefiniowane, już nie istnieją. Chike Jeffers (w What Is Race? Four Philosophical Views, 2019) zarzuca, że definiowanie ras przez podporządkowanie nie zostawia miejsca na pozytywne znaczenie kulturowe, jakie wielu ludzi znajduje w tożsamości rasowej.

Głoszone przez

• Sally Haslangerur. 1955

Rasizm jako system polityczny

Mills dowodzi w „The Racial Contract” (1997), że nowoczesna teoria umowy społecznej, która obiecuje równość wszystkim, w rzeczywistości opierała się na niewypowiedzianej zgodzie między białymi, by traktować osoby niebiałe jako coś mniej niż pełne osoby. Supremacja białych nie jest więc w liberalnych demokracjach aberracją, lecz odrębnym systemem politycznym, podtrzymywanym przez „białą ignorancję”, ustrukturyzowane niewiedzenie o niesprawiedliwości rasowej. Mills nie odrzucał liberalizmu, lecz wzywał do „Czarnego radykalnego liberalizmu”, który zmierzy się z tą historią. Tommie Shelby („Racial Realities and Corrective Justice”, 2013) zarzuca, że rawlsowska zasada uczciwej równości szans może już odnieść się do krzywd pozostawionych przez opresję rasową, więc teoria idealna dostarcza standardu ich naprawiania.

Głoszone przez

• Charles W. Mills1951–2021

Rasa jako „cienka” rzeczywistość biologiczna

Michael Hardimon (Rethinking Race, 2017) oddziela zdyskredytowane pojęcie „rasialistyczne” (racialist), które wiąże rasę z esencjami charakteru czy inteligencji, od minimalistycznego: grup ludzi różniących się wzorcami widocznych cech odpowiadających pochodzeniu geograficznemu. Rasy w tym cienkim sensie, dowodzi, istnieją. Quayshawn Spencer („A Radical Solution to the Race Problem”, 2014) dowodzi, że w amerykańskim użyciu „rasa” nazywa zestaw pięciu populacji, określonych wyłącznie przez pochodzenie genetyczne – z grubsza afrykańską, wschodnioazjatycką, eurazjatycką, rdzennoamerykańską i oceaniczną – które badania skupień genetycznych odtwarzają na jednym poziomie analizy; później bronił pluralizmu, według którego rasa jest biologicznie realna w jednych kontekstach, a społecznie realna w innych. Obaj odrzucają jakiekolwiek uszeregowanie ras. Adam Hochman („Against the New Racial Naturalism”, 2013) zarzuca, że takie kontynentalne skupienia są arbitralnymi i powierzchownymi grupowaniami, które nie liczyłyby się jako podgatunki według standardów stosowanych wobec innych zwierząt.