AgoraOtwarty plac myśli

Róża Luksemburg

1871–1919

Pierwsze przybliżeniecelowe uproszczenie – portret mówi więcej

Kapitalizm przetrwa tylko dzięki stałemu rozszerzaniu się na nowe regiony, a socjalizm musi przyjść przez działanie mas i demokrację, nigdy przez dyktaturę.

Umiejscowienie

Socjalizm, anarchizm, marksizm i teoria krytyczna · Europa Wschodnia · Polityka i prawo, Społeczeństwo i historia

Polsko-niemiecka marksistka, zamordowana w Berlinie w 1919 roku: kapitał musi stale rozszerzać się na regiony niekapitalistyczne; socjalizm przychodzi przez działanie mas i demokrację – „wolność jest zawsze wolnością inaczej myślącego”.

Kluczowe idee

  • Akumulacja kapitału i imperializm
  • Strajk masowy i spontaniczność
  • Wolność odmiennego zdania w socjalizmie

Otwórz na mapie gwiazd

Wpływ

Pod wpływem 1

  • Fryderyk Engels

    pod wpływem

    In the Junius Pamphlet (1916) Luxemburg invoked Engels for the alternative ‘transition to socialism or regression into barbarism’, a wording scholars trace rather to Kautsky (1892). R. Luxemburg, Die Krise der Sozialdemokratie (Junius-Broschüre, written 1915, publ. 1916); K. Kautsky, Das Erfurter Programm (1892); I. Angus, “The Origin of Rosa Luxemburg’s Slogan ‘Socialism or Barbarism’”, Climate & Capitalism (2014)

    Źródło: także w InPhO · InPhO

    Fryderyk Engels › 1820–1895

Wpływ na 2

  • György Lukács

    wpływ na

    In History and Class Consciousness (1923) Lukács praised Luxemburg’s Accumulation of Capital for its standpoint of totality while criticising her views on party organisation and the Russian Revolution. G. Lukács, Geschichte und Klassenbewußtsein (1923), “Die Marxistin Rosa Luxemburg” and “Kritische Bemerkungen über Rosa Luxemburgs ‚Kritik der russischen Revolution‘”

    Źródło: także w InPhO · InPhO

    György Lukács › 1885–1971

  • Hannah Arendt

    wpływ na

    Arendt praised Luxemburg’s trust in the spontaneous action of the masses and her early criticism of the Bolsheviks (review of Nettl, 1966; ‘Rosa Luxemburg: 1871–1919’, 1968). H. Arendt, “A Heroine of Revolution”, review of J. P. Nettl, Rosa Luxemburg, New York Review of Books (1966); repr. as “Rosa Luxemburg: 1871–1919”, in Men in Dark Times (1968)

    Źródło: szkic AI

    Hannah Arendt › 1906–1975

Krytyka

Krytykuje 1

  • Karol Marks pod wpływem

    pod wpływem

    In Social Reform or Revolution? (1899) Luxemburg defended Marx’s account of capitalism’s contradictions against Bernstein’s revisionism, arguing that reforms cannot abolish wage labour. R. Luxemburg, Sozialreform oder Revolution? (1899); E. Bernstein, Die Voraussetzungen des Sozialismus (1899)

    Źródło: także w InPhO · InPhO

    krytykuje

    Luxemburg argued that Marx’s schemes of expanded reproduction in Capital II assume a closed capitalist economy, whereas accumulation depends on non-capitalist markets (The Accumulation of Capital, 1913). R. Luxemburg, Die Akkumulation des Kapitals (1913), sections I and III

    Źródło: szkic AI

    Karol Marks › 1818–1883

Dzieła

  • 1899Reforma społeczna czy rewolucja?

    Przeciw Bernsteinowi: reformy nie mogą zastąpić zdobycia władzy politycznej; sprzeczności kapitalizmu nie łagodnieją.

  • 1913Akumulacja kapitału

    Kapitalizm potrzebuje rynków niekapitalistycznych, by zrealizować wartość dodatkową – stąd imperializm i stąd jego granica.

Stanowisko

Luxemburg’s early pamphlet against Eduard Bernstein argued that reform and revolution are not alternatives: reforms are the means, the conquest of political power the goal, and a socialism that gives up the goal becomes mere adjustment to capitalism. “The Accumulation of Capital” criticised Marx’s reproduction schemes: surplus value, she argued, cannot be fully realised within a closed capitalist economy, so capitalism must constantly expand into non-capitalist territories – which explains imperialism and sets a limit to the system. Her critique of the Bolsheviks defended freedom of speech and elections in a revolution: “freedom is always the freedom of the one who thinks differently”.

Życie i kontekst

Rosa Luxemburg (1871–1919) was born into a Jewish family in Zamość in Russian Poland, studied in Zurich, where she took a doctorate in economics, and moved to Berlin in 1898, where she became a leading voice of the Social Democratic Party. Imprisoned for most of the First World War for opposing it, she co-founded the Communist Party of Germany in December 1918 and was murdered by Freikorps soldiers in Berlin on 15 January 1919.

Dalsze główne dzieła

  • Social Reform or Revolution? (1899)
  • The Mass Strike, the Political Party and the Trade Unions (1906)
  • The Accumulation of Capital (1913)
  • The Russian Revolution (written 1918, published 1922)

Źródła: Wikipedia · Wikidata

Stan na listopad 2026 · Źródła · Ulepsz tę stronę · Jak powstaje Agora

Otwórz na mapie gwiazd